WednesdayWisdom; Familie trekjes.

Toen ik deze quote zag vanmorgen moest ik meteen denken aan wat er in onze familie jarenlang gezegd en gedaan werd. In de familie aan vaderskant werd er altijd met fikse stemverheffing gesproken. Wij dachten eerst altijd dat het kwam omdat opa zo doof was, maar later bleek wel dat iedereen dat deed. Mijn vader had dat van geen vreemde plus het feit dat hij militair was, hij was gewend om met bulderende stem te spreken. Wij vonden dat altijd heel normaal. 

Later kreeg ik verkering met nu ex, en altijd als wij van visite van ons thuis afkwamen zei hij op de terugweg; 'Nou dat was weer gezellig, weer ruzie'. Ruzie? Hoezo ruzie? Ik wist dan van niks, ja er werd met stemverheffing gesproken maar dat deed iedereen altijd, moest je op een verjaardag komen. Ooms hadden een wijntje op en dan ging het hard tegen hard. Of bij opa en oma bij een potje kaarten... Mijn vader deed op een gegeven moment niet eens meer mee, die vond het dan zelfs te erg worden! 

Mijn zus en ik vonden het gewoon, normaal. Zo werd er nu eenmaal gesproken en zo spraken wij ook tegen onze kinderen. Mijn nicht vertelde ooit dat haar vader dat ook deed en zij ook tegen haar kinderen. Maar toen ik eenmaal gescheiden was, viel mij op dat het stemverheffen niet eens echt stemverheffen was, maar meer schreeuwen geworden was. Deed mijn vader dat vroeger dan ook? Ik vond van niet, ik vond dat gewoon normaal. Maar ik ook al vond ik dat zelf normaal en was ik ermee opgegroeid, ik ben er zelf mee gestopt. Ik verhief mijn stem niet meer. Buiten dat het totaal geen zin had, ik merkte dat zachtjes praten veel meer nut had, dan luisterden ze veel beter, vond ik ook dat ik de cirkel van stemverheffen moest verbreken. Het kan dan wel in de familie zitten, dat wil niet zeggen dat ik dat door moet geven aan mijn kinderen. Je kunt iets ook op een andere manier zeggen. Wij hebben al een harde stem en dan ook nog eens zo hard praten, soms in ons enthousiasme maar soms ook als we boos zijn, dat vond ik niet goed meer en niet fijn. En je wil niet dat je kinderen dat ook ooit doen. 

Dus toen ik deze quote tegenkwam moest ik daaraan denken. En mijn vader was uiteraard een product van zijn eigen opvoeding en deed het zoals hij vond dat goed was. En ik moet zeggen; ik ben net zo streng als mijn vader (al kan mijn nee met goede argumenten wel een ja worden en ben ik iets flexibeler, maar het zijn andere tijden) 

Dus iets wat 'in de familie' zit, kan er ook zo weer uit. 

© KH
 

Verdriet

Mijn beste vriendin is er niet meer, mijn maatje, mijn Jessie, mijn alles. Bijna 17 jaar lief en leed heeft ze met mij gedeeld. Zij was er altijd voor me, als ik verdriet had, stond ze naast me, als ik nog niet wist dat ik een epilepsie-aanvalletje ging krijgen wist zij het al. Als ik een dagje naar mijn moeder ging maar nog niks had klaar gezet, wist zij al dat ik weg zou gaan.

Ze kwam in ons leven in 2001, mijn toenmalige man was mijn gezeur (en dat van de kinderen) om een hond kennelijk zat en met een smoes over het kopen van een kast reden we naar een of ander gehucht. We stopten bij een kennel (achteraf een broodfokker, wat ik toen niet wist maar nu wel) en daar stapten we uit, allemaal springende, blije puppies. Stuiterballen. Labradors en andere soorten, en in een van de hokken zaten allemaal hele kleine grijze hondjes en toen we aan kwamen lopen rende 1 hondje meteen naar het hek en sprong er tegenaan. Heel blij en begon mijn vingers te likken. Het bleek ook nog een vrouwtje te zijn en toen ze uit het hok gehaald werd en op de grond gezet werd, rende ze naar mij toe en toen ik haar oppakte, kroop ze in mijn nek en begon mijn oren te likken. Die moest het worden, ook al hoorde ik daarna dat het een Keeshond was, ik was niet zo kapot van zo'n krulstaart. Maar het bleek een gouden combinatie! Nog nooit zo'n trouwe, loyale, lieve hond gehad! En bijna 17 jaar met haar artrose en HD ook nog. Maar de laatste maanden was het kwakkelen geblazen. Medicijnen hielpen tegen de pijn maar ze at niet meer. Ze werd magerder en magerder.
Tot ik gisteren haar bij het opstaan hoorde huilen! Niet janken maar huilen. Het was genoeg! Ik heb met de kinderen overlegd en we hebben de knoop doorgehakt. Het kon niet meer.

Mijn lieve zus kwam meteen om erbij te zijn en ons te steunen. De dierenarts kon aan huis komen en helaas kon mijn oudste er niet bij zijn maar die was het er wel mee eens, wat niet meer kan, kan niet meer. Jongste hield haar vast tot aan het einde. Ze heeft het gemerkt dat weet ik zeker. Al die jaren dat zij er voor ons was, nu moesten wij er voor haar zijn.

Het is zo leeg in huis, zo stil, zo hol. Ook zo hol in ons, van binnen. Het doet zo zeer. We doen niets anders dan huilen, elke keer als we de kamer binnen komen. Het gemis is vreselijk. Ons meisje heeft rust en geen pijn meer maar wat missen we haar vreselijk. Maar ook beseffen we heel goed dat we zoveel mooie jaren hebben gehad met haar, bijna 17! De dierenarts zei dat ze al 7 jaar over haar tijd heen was, dus we hebben zoveel geluk met haar gehad! Ze was zo'n tophond!
Alleen die leegte die ze achterlaat, dat zal nog wel een hele tijd duren voordat dat gat gedicht is.

Dag lief Jesje... Je zit voor altijd in ons hart!

© KH

Never apologize for being you

Sometimes you wonder why on earth you bother to even make the effort. To even be yourself cause others make sure they let you know yourself isn't good enough while you know it is! Because you have moved beyond that so long ago. You have made a journey within and have fought and struggled so hard to be who you are at this point in your life. Maybe you are not there yet but you are so much further than you were years ago! You are no longer the person the people from your past knew, so many years ago, maybe on the outside you haven't changed much, sure you gained too many pounds but on the inside you have fought a battle they have no idea of!

Yesterday I went to a birthday party for my niece at my sis' house. My family came and of course friends of my sis and brother in law. People I hadn't seen in a long time and was happy to see again. It wasn't about those people, they are lovely, it is and always will be about my own family. I really don't know why I let them get to me, each and every time. I shouldn't, I should know better than that by now. I really could do without all the pointless drama already.
My wall is big enough to hide behind for the hurtful words not to touch me you would think. That wall I so carefully built over the years is there for a reason. I let some people in, but mostly it is there to keep those negative vampire people out. My uncle is one of them; he was always my favourite uncle but over the last years I must have outgrown him I think or see him for who he really is; someone with an opinion I do not like, I don't want to use the word 'hate' but it comes close. (his opinions I mean)

My hub has autism and everyone knows that but still some people have to go and trigger him to downright attack him and than say he can't take a joke. No of course he can't; first it's not a joke, second if it were, if I didn't get it he couldn't at all because he thinks differently than us. But that wasn't the worst of it, my uncle always thinks he has to be funny and for him that means to be insulting. So he and an other older guest were just blunt and that other guest even said when I almost fell over my sons feet; 'you would get 'that' on top of you! You would have to go to hospital with that weight!' 'That' being me. I looked at him, turned around and went inside to watch the tennis on Wimbledon. No it wasn't very social and yes I missed all the conversations with those lovely other friends of my sis who I haven't talked to in a long time, but I just had to leave. Even my mother was laughing with my uncle. Now I know that she has changed a lot lately, but this I did not expect.

I have talked to my sis about it and she is much more down to earth about things than I am. I think I care too much (still) about what people think about me. I 'simply' have to stop doing that. I need to distance myself from those kind of people too even if it's family. If it makes me feel bad it's not a good thing. If that means I can't go to a family thing, I am sure my sis will understand that. Sometimes I even think it's just me, I make it out to be pointless drama in my head, but if my hub and my son both say the same thing than it's just not me!

I just don't get why people can be like that; Why some people cannot accept the difference in people or treat people with worth and dignity and respect. If I am to respect my uncle because he's older (and my uncle), he doesn't earn it by treating me this way each and every time simply because he thinks it's funny.
Plus I just need to get over the fact that I should care about what people think about me. That I wasn't very social yesterday by watching tennis (I did want to see it plus it was some sort of hiding away safe place as well) and 'what would people think of me now?' Who cares? Well, I did of course. My sis didn't. Time once again to practice what I preace.

© KH

Edinburgh trip

Especially for Daan who asked for a report on my recent trip to Edinburgh with my sister Mo.

Last week Mo and I went to Edinburgh and we really had a lovely time! It was her first time in Scotland and my 6th I think. It was so wonderful to be back! The weather was good, beautiful blue skies in the morning with plenty of sunshine and a shower here and there in the afternoon. It was beautiful to see the Spring colours everywhere! I've only been there in the Summer of course and now in Spring it was gorgeous! The trees blossoming and the tulips an bluebells!

 Edinburgh Castle with Ross fountain and Spring flowers

Edinburgh Castle and daffodils

 Bluebells everywhere

 Bluebells

Sis and I did a lot of sightseeing but also a lot of shopping! I'm a book freak so I've bought some 14 books, more older ones and some new. Sis bought some vintage stuff for her shop of course. 

 A hat in which you could very well go to Ascott with

lovely boxes

Of course we also went to see this gentleman, a tip a got from a Twitter friend: 

Sherlock Holmes Statue in memory of Sir Arthur Conan Doyle

We also had a lovely walk to Dean Village along Leith river. That was so wonderful! I'd recomend it to everyone visting Edinburgh! 

 Dean Village

 Greyfriars Bobby

Scottish humour

All in all we had a lovely time and I'm still not done with all my photos so maybe another blog about it will come. 

© KH

Back to work

Last week I was in Edinburgh with my sister. It's been awhile since I've been to my favourite country in the whole world, Scotland, but from tomorrow I have to go back to work again.

How to get back into it, I wonder? It's been so lovely and relaxed I do not feel like going back. Of course I do love my elderly peeps and my hours aren't that many. But my sis and I had such a lovely time it's hard to put it behind me and go on with 'ordinary' life again.
But life goes on, so do we and one can dream but not be lazy all the time (although I could get used to it, I must admit) so tomorrow I will put on my work outfit again and think back to a wonderful time with my sis, one that I hope we can and will do again sometime.

© KH

Education

Yesterday my youngest son told me he wants to change from learning to be a cook to something else. He's in his second year and finds the hours tough and thinks he's no good at it. He went to his coach in school and asked her for an occupational test to try and find what it is he would be good at. That is the second son with doubts about the education he's chosen.

As a mother you worry, of course you do it's in our job description. But on the other hand; with all the kids these days switching schooling/education... What if they just have to choose too early in life what to do for the rest of their life? I sure didn't know what to do when I was their age! (then again; I always said I would be a mum and that was it... and there are days I even doubt if I'm doing a good job at that!) To be honest; I only now know from age 40 what I want(ed) to do in life. Be a writer and/or a geriatrics psychologist.

When I got a divorce and had to start to work again after being a stay at home mum for so many years, I didn't have a proper professional education to turn back to. So I went to work at a firm where I went to clean at elderly people's homes. Not that it isn't a proper job, I love my old peeps, but if I had a degree to turn back to I could have had a better job perhaps. So that's why I tell my kids to get a good education, that it's so damn important!
But now son number two is going to switch, because he says he feels he's not good enough, and the hours are bad and he just doesn't want to anymore. I know he is entitled to get a job he loves. He must get one he loves doing.

As his mum I worry, of course I worry. He also has a mild degree of Autism (even though he wants to deny that) and as a result has a lower degree of education. I thought he had found his place that this was what he wanted. To now know he was struggling with it all this time not wanting to tell me is even more difficult.
Raising kids is hard, raising kids with Autism and ADHD even harder, raising kids with Autism without being able to consult with their father, well I won't go there. I've closed that book or so I thought. What I do know is that it will be a tough nut to crack for him and me.

I'm trying to let it go again, I know from experience that worring doesn't solve things and if I let it go it will all work itself out.
*sings 'let it go, let it go*

© KH

Karma is a bitch

When I got divorced I really thought the father of my children and I would be friends. Or try to be anyway. That obviously didn't work out and we ended up really disliking each other to put it mildly. He said things about me to other people and I did the same. Of course that's really wrong especially when there are kids in the middle of it all. So after a while I noticed that it caused more stress to my son(s) (and me) than it helped to relieve my 'dislike' of the man. I stopped being a bitch about their dad all the time. Of course I have my thoughts about his fatherhood or rather lack of it, but I keep it to myself.

A week ago my mum called me on the phone with some rather 'shocking' news; to me anyway. She told me she had met a man after being a widow for 11 years and always saying to my sis and me she'd never want another man after my dad had passed. There would never be another one like him anyway, someone who was that good of a man (her words). She was giggling on the phone and I said: 'Mum! You're in love!' 'Oh god no' she giggled 'I'm not! I'm 70! I'm not in love, god forbid!' But a few days later she phoned back and yes she had to admit she was very much in love and the man in question was too. He had said she was such a spontanious woman and a beautiful one as well. And mum said it was such a long time since anyone had said that to her let alone a man! Of course I could imagine that, being divorced and being in love myself rather quickly after that.

What bothered me however was that she started to say things about dad that she never would say before. That she had never felt like this before. Not even with dad, mum? No not that she could remember but they where very young when they met back in the 60's. And you know dad wanted out of his home with grandmum and granddad very quickly. That's not a reason to marry mum. Dad loved you dearly. Yes I know but you know how your dad was... Even uncle so and so says that... And she started to summon up a couple of flaws of my poor dead dad! He can't defend himself! He's dead! I sat there with my phone in hand and the tears came all of a sudden after our phone call. I want mum to be happy, of course I do. And yes it has been 11 years but is being in love a reason to criticize my dad after all these years all of a sudden? I don't think so!

Talking to my oldest son about this he said: 'Yes mum, it sucks doesn't it? Hearing how your mum is talking bad about your dad!' He looked at me and all of a sudden I knew how he must have felt all this time! Oh my God, Karma sucks! It bites you in the ass when you least expect it! And I didn't see this coming. I know for sure that my mum doesn't even know that she did that when I will talk about it with her. That she will be surprised and that she will think that I'm too emotional and taking dad's side again even though he's not here anymore but still.. It doesn't feel right at all and I can joke to her all I want about her crush ('mum be home at midnight and use a condom' I said to her and she burst out laughing) I feel that I will need time to get used to the idea of someone else next to her besides my dad. However stupid that may sound in my own ears even, I did after all after my divorce. I can't help how I feel, I think there's a lot I need to deal with which I never have.

© KH

Edit; while I was finishing up this blog my mum called (how do mums know? ) and we talked about this. Thankfully we are always very open and honest to each other and she understood how I felt. She knows that I need time to adjust to the new situation and we talked about dad. She didn't know it hurt me the things she said (they  are true I know that but sometimes you only want to hear the good things about your parents and not the not so good, so does my son about his dad) Listening to her about the man she's in love with I think he's a good man but she understands (so does he) I need time and that's okay. I think it's stupid, but she doesn't thankfully. I can't help the way I am, she said after all, she made me. ;)

We are Family

Gisteren stuurde mijn zus mij een app met daarin een foto die ze op een site gevonden had. Een oom van ons die een stamboom aan het uitpluizen is van de familie. Zus zei me om eens goed naar de foto te kijken. Vroeg ik me eigenlijk altijd al af op wie ik nou eigenlijk leek van de familie, moeders kant niet echt, al zei iedereen dat ik sprekend mijn moeder was, vaders kant is het ook niet helemaal, blijk ik nu dus op de moeder van mijn oma te lijken. Dus toch vaders kant maar dan op de moeder van zijn moeder. Het was of ik naar mijn eigen gezicht keek, maar dan een eeuw of wat terug. Mijn overgrootmoeder keek me aan en het was of ik mezelf zag. Mijn ogen, mijn (te grote) neus, mijn lippen en ook al zat het haar opgestoken, ik denk ook mijn haar. 'Eng hè', zei zus. Ja heel eng... De volgende foto liet zien dat ik gelukkig heel leuk oud ga worden! Dat scheelt alweer.

 

Nu is het wel leuk te weten waar je vandaan komt, hoe de mensen waren, wat ze deden. Het is leuk om te zien hoe mijn overgrootmoeder eruit zag, geen idee hoe oud ze op die foto is trouwens, maar vast jonger dan ze lijkt, maar alles wat ik denk is toch speculatie. Mijn oma is er niet meer om te vragen hoe ze was, en mijn vader ook niet. Wel 2 tantes maar die zie ik zelden. Ik vind het erg leuk dat ik op haar lijk dat wel.

Een familiegeschiedenis is wel belangrijk, sowieso is geschiedenis belangrijk, om van te leren. Ik hou enorm van geschiedenis zelfs. Ik lees ook het liefste historische romans, of mijn historische tijdschrift waar ik op geabonneerd ben. Geschiedenis is niet saai zoals sommigen vinden, maar leerzaam en belangrijk.
Mijn overgrootmoeder bijvoorbeeld: Wat ze uitstraalt op zo'n foto. De kleding van toen, het 'strenge' kapsel. Het is de tijdsgeest natuurlijk. Er zijn ook foto's dat ze kippen loopt te voeren, zei mijn zus. Fijn dat de foto's bewaard zijn in ieder geval en dat ik gisteren zo verbaasd kon kijken naar 'mijn eigen' gezicht.

© KH

Leegte

Er ligt een schaduw in het bed
Een schaduw van wat ze ooit was
Klein en kwetsbaar
Aan het eind van haar Latijn

Er staat een schaduw naast het bed
De schaduw steekt zijn hand uit
Fluistert zachtjes
'Tijd om te gaan, mijn schat'.

De schaduwen van de kamer verdwijnen
Als het licht op stijgt
Twee schaduwen, samen één
Een glimlach op haar gezicht achterlatend

Bij ons een leegte

© KH


Dit gedicht schreef ik vanmorgen vroeg, nog voor ik wist dat mijn oma gisteravond laat op 90 jarige leeftijd, was overleden. Ik zal haar missen! Dag oma.

Mijn oma

Raar idee. Na 45 jaar kan het deze week over zijn. Ik ben zo trots op het feit dat ik nog een oma heb. Maar oma, die al 90 is en nog helemaal op zichzelf woonde, werd ziek. Ze kreeg een hersenbloeding en moest naar een verzorgingstehuis. Mijn moeder belde me vanavond weer op. Oma ligt weer in het ziekenhuis en dit keer kan het wel eens afgelopen zijn. Deze week al. De laatste keer dat oma nog wat zei was dat ze wilde dat mijn moeder ook voor haar bloemen bij het graf van opa neer zou zetten. Opa, al 46 jaar niet meer onder ons, zou aanstaande donderdag 25 oktober jarig zijn. Mijn moeder zou er niet verbaasd over staan als oma dan zou besluiten te 'gaan'.
En ik, ik moet er niet aan denken nog eigenlijk, al weet ik dat oma op is. Moe is, en niet meer beter kan worden.
Een leven zonder oma... wat zal dat leeg zijn. Kaal. Ook al zag ik haar niet heel vaak, omdat ik nu eenmaal ver van mijn familie woon.

Ik ben zo blij dat ik meteen de eerste week dat oma in het verzorgingstehuis zat bij haar op bezoek gegaan ben. Oma had de hersenbloeding gehad en was liever geworden, had humor gekregen. Oma is, zoals dat zo mooi heet: Sociaal onhandig. Ze wil het liefst alleen zijn, niet de gang of de straat op bij andere mensen. Familie is goed, vreemde mensen niet. Ook haar manier van doen was zo, maar nu ze die hersenbloeding gehad had, was ze wat 'losser'geworden. Ze lachte veel. Maakte grapjes. 'Ha m'n schat', zei ze toen ik binnenkwam. Ze lachte, ze praatte veel over opa, en dat ze een aantal keer dingen herhaalde, och dat ben ik wel gewend met mijn werk. Toen we weggingen zei ik nog of ze wel wist hoeveel ik van haar hield: 'Ik hou ook van jou', zei ze. Ik gaf haar een dikke knuffel (waar ze eigenlijk niks van moet hebben) en een paar dikke kussen. 'Dag oomsje, tot gauw', zei ik. Maar tot gauw, ik denk het niet meer. Oma gaat ergens heen waar ik haar voorlopig althans, nog niet ga volgen.

Ik ga haar zo vreselijk missen, ze is er nog, maar ik weet dat ze bezig is met dit leven voor het eeuwige om te wisselen, om naar de man te gaan die ze al 46 jaar zo vreselijk heeft moeten missen, naar opa.
Ik zal je missen, oma.



© KH

De herfst van je leven

Zit je in de herfst van je leven?
Of is de winter al aangebroken?
Laat je je blaadjes al hangen?
Of kleuren ze nog mooi
Felrood
Okergeel
Alle kleuren die er
In de herfst te vinden zijn

Laat alle kleurschakeringen zien
Die er in de herfst zijn
Laat je blaadjes niet vallen
Blijf nog even
Ik kan je nog niet missen
En toch, ik weet dat je winter
Gekomen is

De winter van je leven
Is eigenlijk al aangebroken
Je denkt aan vroeger
Hoe het toen was
Aan hen die er niet meer zijn
En verlang je niet stiekem
Weer bij hen te zijn?
Alleen zittend in die nieuwe kamer

Als iedereen is vertrokken
En jij zit zo alleen
Alleen met je gedachten
Die steeds meer verward worden
Verlang je dan naar
Het andere leven?
Ook al weet je dat
Wij je nog niet loslaten kunnen?

Het is moeilijk, lieve oma,
Het leven, oneerlijk ook
Ik ben nu net zo oud
Als hij is geworden
Jij al 46 jaar alleen
En je verlangen naar hem
Is misschien nog wel heviger
Dan ooit

Ik weet dat ik moet beginnen
Met loslaten
Maar nu nog even niet.

© KH

Even stilstaan bij de dood van mijn vader

Het is vandaag alweer 9 jaar geleden dat mijn vader overleed. Ik stuur mijn moeder altijd even een kaartje, vaak met een eigen gedichtje erop maar van de week vond ik onderstaand gedicht en dat raakte me zo, dat ik het op een kaart geschreven heb, en aan haar gestuurd heb. Het voelde net of mijn vader dat aan haar stond te vertellen. 

Mijn lief mens

Vanmorgen was ik even heel dicht bij je
Je hart zei me dat je me voelde
Ik heb je teder aangeraakt.

Vrede en rust,
ik zou het je zó graag willen geven.
Ik zie hoe je worstelt, het moeilijk hebt.
Je tranen maken mijn vleugels soms nat
als ik in mijn poging je te troosten
heel dicht bij je ben.

Hoe graag zou ik je willen zeggen:
”stil maar, het komt wel goed”
Lief mens met wie ik al vele levens samen reis
je bent de volgende stap aan het zetten
op je lange weg.

In het donker is je pijn intens,
bijna niet te dragen.
Weet dat ik steeds bij je was, ben en zal blijven.
In een onuitputtelijke bron van troost en liefde
zetten wij sámen die volgende stap.

Veel liefs van je engel.

Elly Sablerolle

Sinds mijn vader overleed denk ik vaker na over dood of doodgaan. Hij had wel wat geregeld maar wij moesten nog best wel wat regelen. Zoals muziek en teksten en dergelijke. Ik ben nu zo langzamerhand alles aan het opschrijven voor het geval dat... Niet dat ik al van plan ben te gaan, maar dat scheelt weer voor mijn kinderen. Onderstaande gedichten vind ik zelf ook erg mooi: 

When I am dead, My Dearest

When I am dead, my dearest,
Sing no sad songs for me;
Plant thou no roses at my head,
Nor shady cypress tree:
Be the green grass above me
With showers and dewdrops wet;
And if thou wilt, remember,
And if thou wilt, forget.

I shall not see the shadows,
I shall not feel the rain;
I shall not hear the nightingale
Sing on, as if in pain;
And dreaming through the twilight
That doth not rise nor set,
Haply I may remember,
And haply may forget.

Christina Rossetti

Do not stand at my grave and weep

Do not stand at my grave and weep
I am not there; I do not sleep.

I am a thousand winds that blow,
I am the diamond glints on snow,
I am the sun on ripened grain,
I am the gentle autumn rain.

When you awaken in the morning's hush
I am the swift uplifting rush
Of quiet birds in circled flight.
I am the soft stars that shine at night.

Do not stand at my grave and cry,
I am not there; I did not die.

Mary Elizabeth Frye

Maar vooralsnog hoop ik ze nog lang niet nodig te hebben uiteraard al lees ik dit graag , zeker op een dag als deze. Mijn kaarsje brandt vandaag voor mijn vader. 

© KH

Verward

Mijn oma is 90 jaar. Ze woont nog zelfstandig in een appartement. 
Mijn moeder doet heel veel voor haar en mijn oom en tante ook. Oma gaat niet meer de deur uit. Ze wil niet, ze durft niet. Sociaal onhandig is ook op haar van toepassing, alleen als je bijna 91 bent is dat zo erg toch niet meer? 
Vanavond belde mijn moeder mij. Er was wat met oma, het was een heel verhaal, er was veel gebeurd. 

Zaterdagnacht werd mama gebeld. Het was een uur of half 5 in de ochtend. Het was de man van het alarmsysteem. Het alarm van oma was afgegaan en hij had haar proberen te bellen maar had alleen de tv heel hard gehoord, verder niets. Mijn moeder ging er meteen heen. De kinderen van mijn zus sliepen bij mijn moeder want zus was een weekendje weg. Maar ze werden toch nooit wakker 's nachts, dus snel maar naar oma. Daar aangekomen stond oma middenin de huiskamer, de tv loeihard aan. Oma had de rollator vast en bewoog niet. Stond daar maar. 'Moeder, wat doe je toch?' vroeg mijn moeder. 'Dit is mijn huis toch niet? Alles is anders, alles staat anders'. Oma was helemaal verward. Nu gingen bij mijn moeder alle alarmbellen af en ze belde 112. De broeder van de ambulance nam haar bloeddruk op en die was ver boven de 200! Heel ver. Mijn vergeetachtige oma was haar bloeddruk pillen vergeten. Ze moest mee naar het ziekenhuis maar mijn moeder kon niet mee. De kinderen lagen nog thuis. Ze belde haar broer en hij ging mee naar het ziekenhuis. Daar wees hij de broeder op de hoge bloeddruk van zijn moeder, hoe de meter in het rood stond. 'Tja', zei de broeder en zette het apparaat uit. 'Zo kan het ook', zei oom verbaasd en eigenlijk ook best wel boos. 'Zo zie je het ook niet hoe hoog het is'. 

Om 7 uur belde oom dat alles goed was. Om 9 uur werd oma ontslagen uit het ziekenhuis. Een vrouw van 90 die verward is, is immers geen reden om in het ziekenhuis te houden. Denk ik. 
Want thuis kan ze zich alleen niet redden, ooms en tantes en mijn moeder moeten altijd bij haar zijn. 
'Hoe oud ben ik nou eigenlijk', vroeg oma aan mijn moeder. 'Toch zeker wel 50!'. 'Nou doe maar 90.' zei mijn moeder. '90 al!', zei oma. 'Dat is oud! Dan ben ik al heel lang bij jullie. Maar ik ben nog niet van plan al te gaan hoor!' 
Oma staat gelukkig nog ingeschreven in een bejaardentehuis, al wilde ze daar nog niet heen, nu zal het moeten. Ze krijgt tot die tijd een paar keer per dag verzorging. 
Ze heeft medicijnen gekregen. Want wat bleek: oma had een blaasontsteking. Dat was de reden van haar verwardheid.

Kun je verward raken van een blaasontsteking? Zelfs mijn zus die toch echt verpleegkundige is, wist dit niet, volgens mijn moeder. 
Het wordt een delier genoemd. En omdat ik denk dat niet veel mensen weten dat je het kunt krijgen van een 'simpele' blaasontsteking, hieronder de symptomen van een delier: 

Een delier is een plotseling optredende ernstige verwardheid. De mate van verwardheid is het ene moment erger dan het andere. Vaak is de verwardheid maar tijdelijk. Het komt vooral voor bij ouderen. Iemand met een delier heeft steun en begrip nodig van zijn of haar omgeving.

Wat zijn de verschijnselen?

Iemand met een delier gedraagt zich anders dan u gewend bent. Hij is verward en praat vaak onsamenhangend. Een gesprek is daarom moeilijk te voeren. Iemand met een delier verliest de greep op de werkelijkheid. Hij heeft geen vat meer op zichzelf of de omgeving. Het delier kan zich op verschillende manieren uiten:

onrustig (hyperactief): hierbij is de persoon opgewonden. Hij is niet helder en reageert niet normaal op zijn omgeving. Hij heeft gedachten die niet kloppen (wanen). Hij ziet, hoort of ruikt dingen die er niet zijn (hallucinaties) en kan hierdoor in paniek raken. Hij wordt achterdochtig, schrikachtig, kwaad of agressief. Hij is vaak zeer lastig voor de omgeving.
apathisch (hypoactief): hierbij is de persoon stil, trekt zich terug, en reageert niet of niet normaal op zijn omgeving. Door wanen en hallucinaties kan iemand zo angstig worden dat hij niets meer durft te zeggen of te doen.
gemengd: hierbij komen beide uitingsvormen voor. Iemand is bijvoorbeeld overdag heel rustig en teruggetrokken, maar raakt in paniek zodra het donker wordt en is dan moeilijk te kalmeren.

Hoe ontstaat het?

Allerlei situaties kunnen die aanleiding zijn voor een delier:

Ziekten maken iemand extra kwetsbaar voor het krijgen van een delier: bijvoorbeeld een blaasontsteking, een longontsteking, suikerziekte (diabetes mellitus) die niet goed onder controle is, een ziekte van de schildklier, een hartinfarct, het niet goed leeg kunnen plassen van de blaas (urineretentie), verstopping (obstipatie), ondervoeding of een gebrek aan slaap.
Een operatie, zelfs een kleine, kan zo ingrijpend zijn dat een ouder iemand daardoor een delier krijgt. Ook de narcose kan een rol spelen bij het ontstaan van een delier.
Een ongeval, bijvoorbeeld een gebroken heup kan aanleiding zijn voor een delier. Het gaat dus niet alleen om ongevallen met een hersenschudding of hoofdletsel.
Handicaps als slechtziendheid of slechthorendheid kunnen zo belastend zijn dat een delier ontstaat.
Medicijnen die een delier kunnen veroorzaken, zijn bijvoorbeeld: plaspillen, middelen tegen de ziekte van Parkinson, antidepressiva, medicijnen tegen hartritmestoornissen, medicijnen tegen allergie, medicijnen tegen misselijkheid en medicijnen met bijnierschorshormoon (prednison).
Stoppen met alcohol of kalmeringsmiddelen: als iemand gewend is aan overmatig gebruik van alcohol of kalmeringsmiddelen (benzodiazepinen) en daar abrupt mee stopt, kan een delier ontstaan.

Adviezen

De omgeving weet vaak niet hoe ze moet reageren. Het is belangrijk om te weten dat iemand met een delier zich in de eigen vertrouwde (woon)omgeving het veiligst voelt. Dit geeft minder aanleiding voor angst en paniek. Familie, vrienden en buren kunnen dus veel doen om de patiënt te helpen. Hier volgen enkele tips:


Het is goed als familieleden en verzorgers zich realiseren dat iemand met een delier ziek is en zich niet anders kan gedragen dan hij doet, al lijkt het soms of de patiënt zijn best niet doet.
Zorg voor rust. Spreek in korte, eenvoudige zinnen en stel korte, eenvoudige vragen.
Laat iemand met een delier zo min mogelijk alleen; zorg dat er steeds vertrouwde (liefst rustige) familieleden, vrienden of buren aanwezig zijn. Beperk het aantal aanwezigen wel tot een minimum.
Bied steeds herkenningspunten uit de werkelijkheid aan, zoals een klok, een kalender en foto's. Vertel zo nodig regelmatig welke dag het is, hoe laat het is, wie u bent en waar u bent.
Zorg dat een eventuele bril of een gehoorapparaat echt gebruikt wordt en ook op de juiste manier.
Zorg voor goede verlichting (overdag gordijnen open, 's nachts bedlampje of sluimerverlichting).
Als iemand bang is voor dingen die hij denkt te voelen of te zien (die u zelf niet voelt of ziet), toon dan begrip en zeg niet dat het onzin is. Ga geen discussie aan, maar leg voorzichtig uit hoe ú de werkelijkheid ziet.
Wek geen achterdocht door te fluisteren of kamers op slot te doen.
Probeer er voor te zorgen dat iemand voldoende drinkt en gezond eet.

Medicijnen

Als de oorzaak van het delier kan worden weggenomen, zijn medicijnen tegen een delier niet of slechts kort nodig. Soms kan iemand zo in de war of zo angstig zijn dat haloperidol wordt voorgeschreven. Dit middel werkt vaak goed tegen verwardheid. Soms worden benzodiazepinen voorgeschreven om de patiënt tijdelijk te kalmeren.

Hoe gaat het verder?

De huisarts neemt regelmatig contact met u op om te kijken hoe het gaat en hoe het delier verloopt.

In sommige gevallen moet iemand met een delier tijdelijk in het ziekenhuis worden opgenomen.

Hoe lang een delier duurt, is sterk afhankelijk van de oorzaak. Zo kan soms door behandeling van een blaasontsteking een delier binnen een paar dagen verdwijnen. Bij ouderen kan het herstel na een delier wel eens tegenvallen. Soms blijft er verwardheid of vergeetachtigheid bestaan. Het kan zijn dat de medicijnen, bijvoorbeeld tegen de verwardheid, gedurende langere tijd moeten worden ingenomen.

Het ziet er dus redelijk goed uit! Gelukkig! Mijn oma die er altijd al was, gewoon er was, al 45 in mijn leven is, wordt gewoon weer beter. Dat moet gewoon. 

Amen. 

© KH

Tante Ans

Het was noodweer. De regen sloeg tegen de ruiten en het stormde. Maar ze zat lekker knus binnen met een boek en een lekker muziekje. De nieuwste van Genesis werd luidkeels aangekondigd door Frits Spits. Wat was die man toch altijd enthousiast. En terecht, want wat een mooi nummer! Ze had het singletje inmiddels in huis en draaide het grijs. Tjonge wat ging het tekeer buiten! Het deerde haar niet. Over een paar dagen was ze jarig en ze mocht van haar ouders een feest geven op zolder. Ze dook in haar boek en verdween in een spannend verhaal.
Tot ze beneden geluiden hoorde. Normaal hoorde ze helemaal niks als ze las. Maar nu, dit was anders. Haar moeder's stem klonk paniekerig bijna. Haar vader, dat wilde ze niet eens horen. Ze stond aarzelend op en opende haar deur. Op de overloop zag ze dat haar zusje precies hetzelfde gedaan had en ze keken elkaar vragend aan. Nee, haar zusje wist het ook niet. Samen liepen ze naar de trap en gluurden naar beneden. Zoals ze altijd deden als ze stiekem iets deden. Op hun kop naar beneden hangend, glurend door de bovenste traptrede van de open trap die in de huiskamer uit kwam. Huilde papa nou? Hij huilde nooit! Verschrikt keken ze elkaar aan en kwamen omhoog. Zachtjes slopen ze de trap af en keken vragend hun moeder aan. Die keek hen met een betraand gezicht aan. 'Tante Ans heeft een auto-ongeluk gehad', mama fluisterde het bijna. De zus van papa is er niet meer. Papa ging meteen weg, naar opa en oma. ' Rijdt voorzichtig', zei mama nog. Buiten regende het nog steeds hard. Tante Ans had op een weg gereden met een heleboel bomen. Het zicht was slecht, ze was geslipt en tegen een boom gereden.

Drie dagen later was ze jarig. Maar ze voelde zich helemaal niet jarig. Papa huilde veel, haar stoere papa. Mama ook, maar mama's doen dat wel eens. En op haar verjaardag gingen ze kijken, naar Tante Ans. 16 werd ze. Op de radio klonk het nummer van Genesis: 'mama', zong Phil Collins. Ze kon het niet meer horen! Het was net of Tante Ans dat tegen haar moeder riep. 'Mama', zong Phil Collins weer. En oma zat maar aan de kist van Tante Ans te trekken. Waar heel gek, een soort van gaas overheen las. En tante Ans was Tante Ans niet. Ze had felrode nagels, maar haar gezicht was niet opgemaakt zoals altijd. Alleen maar een beetje bruin gemaakt. En het leek wel of ze opgevuld was. Ze dacht dat tante Ans wel een vreselijke klap gemaakt moest hebben tegen die boom en ze snapte wel dat ze het zo gedaan hadden, maar als iemand er altijd zo mooi uitziet, waarom dan nu niet? Ze dacht meteen: 'Zo wil ik het later niet!' En oma trok maar aan de kist huilend, jammerend. Ze wilde weg. Ze kon hier niet zijn. Op haar verjaardag.

De volgende dag was de begrafenis. Tante Ans was pas 37 jaar. Papa huilde. Oma huilde. Opa ook. Alle ooms en tantes. En zij, zij zat vreselijk te snikken. Ze kon niet meer ophouden. Het was eigenlijk haar eerste begrafenis. Mama zat te sissen: ' Niet doen, doe zachtjes.' Maar ze kon er niets aan doen. Het was zo verdrietig allemaal. Ze huilde voor Tante Ans die zo jong stierf maar ze huilde vooral voor haar papa, die nooit huilde maar nu zoveel verdriet had.

*Het is vandaag alweer 29 jaar geleden dat mijn tante Ans overleed bij een auto-ongeluk*

© KH